<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="en">
	<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bendera_Pusaka</id>
	<title>Bendera Pusaka - Revision history</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Bendera_Pusaka"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;action=history"/>
	<updated>2026-07-22T06:55:39Z</updated>
	<subtitle>Revision history for this page on the wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=5171&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Text replacement - &quot;Penulis : Fikhrul Hanif Sufyan&quot; to &quot;{{Penulis|Fikrul Hanif Sufyan|STKIP Yayasan Abdi Pendidikan Payakumbuh|Prof. Dr. Phil. Gusti Asnan}}&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=5171&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-10T05:38:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Text replacement - &amp;quot;Penulis : Fikhrul Hanif Sufyan&amp;quot; to &amp;quot;{{Penulis|Fikrul Hanif Sufyan|STKIP Yayasan Abdi Pendidikan Payakumbuh|Prof. Dr. Phil. Gusti Asnan}}&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 12:38, 10 August 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;Line 14:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 14:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Penulis &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;: Fikhrul &lt;/del&gt;Hanif Sufyan&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{&lt;/ins&gt;Penulis&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|Fikrul &lt;/ins&gt;Hanif Sufyan&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|STKIP Yayasan Abdi Pendidikan Payakumbuh|Prof. Dr. Phil. Gusti Asnan}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=4175&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Text replacement - &quot;Category:Istilah&quot; to &quot;{{Comment}}
Category:Istilah&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=4175&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-08-07T11:29:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Text replacement - &amp;quot;&lt;a href=&quot;/wiki/Category:Istilah&quot; title=&quot;Category:Istilah&quot;&gt;Category:Istilah&lt;/a&gt;&amp;quot; to &amp;quot;{{Comment}} &lt;a href=&quot;/wiki/Category:Istilah&quot; title=&quot;Category:Istilah&quot;&gt;Category:Istilah&lt;/a&gt;&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 18:29, 7 August 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{Comment}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:Istilah]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:Istilah]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=2321&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Text replacement - &quot;Soekarno&quot; to &quot;Sukarno&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=2321&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-07-18T05:53:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Text replacement - &amp;quot;Soekarno&amp;quot; to &amp;quot;Sukarno&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 12:53, 18 July 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia|proklamasi kemerdekaan Indonesia]] pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh [[Fatmawati]], istri Presiden [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Soekarno&lt;/del&gt;]]. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Soekarno &lt;/del&gt;Putra (Fatmawati, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia|proklamasi kemerdekaan Indonesia]] pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh [[Fatmawati]], istri Presiden [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sukarno&lt;/ins&gt;]]. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sukarno &lt;/ins&gt;Putra (Fatmawati, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|frame|class=img-fluid|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|frame|class=img-fluid|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot;&gt;Line 6:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 6:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Saat itu, Fatmawati berusia 21 tahun. Ia menjahit sendiri dengan tangan, karena dokter melarangnya menggunakan mesin kaki. Fatmawati memperoleh kain untuk bendera tersebut dari seorang perwira Jepang yang bernama Hitoshi Shimizu. Perwira itu datang sendiri ke rumah Bung Karno di Jalan [[Jalan Pegangsaan Timur No. 56|Pegangsaan Timur]] mengantarkan dua blok kain katun, masing-masing merah dan putih (Famawati, 1978: 26-27). Pemberian kain tersebut adalah juga bagian dari dukungan Bala Tentara Jepang terhadap Janji Kemerdekaan Indonesia yang dinyatakan Perdana Mentri Jepang Koiso, 7 September 1944. Jarak waktu antara pengucapan janji dengan pemberian kain relatif dekat. Di samping pemberian kain untuk pembuatan bendera, untuk menindaklanjuti janji “kemerdekaan kelak di kemudian hari itu”, Tentara Penduduk Jepang di Indonesia juga memfasilitasi pembentukan sejumlah lembaga atau langkah bagi kemerdekaan Indonesia, termasuk pembentukan BPUPKI dan PPKI.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Saat itu, Fatmawati berusia 21 tahun. Ia menjahit sendiri dengan tangan, karena dokter melarangnya menggunakan mesin kaki. Fatmawati memperoleh kain untuk bendera tersebut dari seorang perwira Jepang yang bernama Hitoshi Shimizu. Perwira itu datang sendiri ke rumah Bung Karno di Jalan [[Jalan Pegangsaan Timur No. 56|Pegangsaan Timur]] mengantarkan dua blok kain katun, masing-masing merah dan putih (Famawati, 1978: 26-27). Pemberian kain tersebut adalah juga bagian dari dukungan Bala Tentara Jepang terhadap Janji Kemerdekaan Indonesia yang dinyatakan Perdana Mentri Jepang Koiso, 7 September 1944. Jarak waktu antara pengucapan janji dengan pemberian kain relatif dekat. Di samping pemberian kain untuk pembuatan bendera, untuk menindaklanjuti janji “kemerdekaan kelak di kemudian hari itu”, Tentara Penduduk Jepang di Indonesia juga memfasilitasi pembentukan sejumlah lembaga atau langkah bagi kemerdekaan Indonesia, termasuk pembentukan BPUPKI dan PPKI.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Setahun kemudian, bendera hasil jahitan Fatmawati itu digunakan pada saat upacara [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]]. Memasuki awal 1946, situasi Jakarta sangat genting, Bung Karno dan Bung Hatta meninggalkan Jakarta menunju Yogyakarta dengan menggunakan kereta api. Bendera pusaka turut dibawa dan dimasukkan dalam koper pribadi &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Soekarno &lt;/del&gt;(Nasin, 2014: 15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Setahun kemudian, bendera hasil jahitan Fatmawati itu digunakan pada saat upacara [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]]. Memasuki awal 1946, situasi Jakarta sangat genting, Bung Karno dan Bung Hatta meninggalkan Jakarta menunju Yogyakarta dengan menggunakan kereta api. Bendera pusaka turut dibawa dan dimasukkan dalam koper pribadi &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sukarno &lt;/ins&gt;(Nasin, 2014: 15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada 1948, Belanda melancarkan Agresi Militer ke-2 di Yogyakarta. Bung Karno yang mengetahui bahwa dirinya akan ditawan, kemudian memanggil ajudannya Husein Mutahar dan memberi tugas mengamankan bendera pusaka agar tidak sampai jatuh ke tangan Belanda (Sandjojo, 2011: 137). Bung Karno menegaskan, ia menugasi Husein menjaga bendera tersebut dengan nyawanya, dan tidak boleh jatuh ke tangan musuh. Dalam &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno: Penyambung Lidah Rakjat Indonesia&amp;#039;&amp;#039; yang ditulis Cindy Adams, ditegaskan, “Andai kata engkau gugur dalam menyelamatkan bendera pusaka ini, percayakanlah tugasmu kepada orang lain dan dia harus menyerahkannya ke tanganku sendiri sebagaimana engkau mengerjakannya,” (Adams, 1966: 60).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada 1948, Belanda melancarkan Agresi Militer ke-2 di Yogyakarta. Bung Karno yang mengetahui bahwa dirinya akan ditawan, kemudian memanggil ajudannya Husein Mutahar dan memberi tugas mengamankan bendera pusaka agar tidak sampai jatuh ke tangan Belanda (Sandjojo, 2011: 137). Bung Karno menegaskan, ia menugasi Husein menjaga bendera tersebut dengan nyawanya, dan tidak boleh jatuh ke tangan musuh. Dalam &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno: Penyambung Lidah Rakjat Indonesia&amp;#039;&amp;#039; yang ditulis Cindy Adams, ditegaskan, “Andai kata engkau gugur dalam menyelamatkan bendera pusaka ini, percayakanlah tugasmu kepada orang lain dan dia harus menyerahkannya ke tanganku sendiri sebagaimana engkau mengerjakannya,” (Adams, 1966: 60).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada Agustus 1949 pada peringatan Proklamasi Kemerdekaan RI ke-4, bendera pusaka kembali dikibarkan di [[Istana Gedung Agung]]. Setelah penandatanganan pengakuan kedaulatan Indonesia pada 27 Desember 1949, ibu kota dikembalikan ke Jakarta. Presiden &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Soekarno &lt;/del&gt;pun ikut membawa Bendera Pusaka ke Jakarta. Bendera pusaka disimpan di dalam sebuah peti berukir untuk diterbangkan dari Yogyakarta ke Jakarta dengan pesawat Garuda Indonesia Airways.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada Agustus 1949 pada peringatan Proklamasi Kemerdekaan RI ke-4, bendera pusaka kembali dikibarkan di [[Istana Gedung Agung]]. Setelah penandatanganan pengakuan kedaulatan Indonesia pada 27 Desember 1949, ibu kota dikembalikan ke Jakarta. Presiden &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sukarno &lt;/ins&gt;pun ikut membawa Bendera Pusaka ke Jakarta. Bendera pusaka disimpan di dalam sebuah peti berukir untuk diterbangkan dari Yogyakarta ke Jakarta dengan pesawat Garuda Indonesia Airways.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l25&quot;&gt;Line 25:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 25:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Sandjojo, Nidjo,  2011. &amp;#039;&amp;#039;Abdul Latief Hendraningrat. Pengibar Bendera Pusaka.&amp;#039;&amp;#039; Jakarta: Sinar Harapan.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Sandjojo, Nidjo,  2011. &amp;#039;&amp;#039;Abdul Latief Hendraningrat. Pengibar Bendera Pusaka.&amp;#039;&amp;#039; Jakarta: Sinar Harapan.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Soekarno&lt;/del&gt;, Fatmawati, 1978. &#039;&#039;Fatmawati: Catatan Kecil Bersama Bung Karno.&#039;&#039; Jakarta: Sinar Harapan.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sukarno&lt;/ins&gt;, Fatmawati, 1978. &#039;&#039;Fatmawati: Catatan Kecil Bersama Bung Karno.&#039;&#039; Jakarta: Sinar Harapan.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:Istilah]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Category:Istilah]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=2126&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Admin moved page BENDERA PUSAKA to Bendera Pusaka without leaving a redirect</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=2126&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-07-17T08:44:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Admin moved page &lt;a href=&quot;/index.php?title=BENDERA_PUSAKA&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;BENDERA PUSAKA (page does not exist)&quot;&gt;BENDERA PUSAKA&lt;/a&gt; to &lt;a href=&quot;/wiki/Bendera_Pusaka&quot; title=&quot;Bendera Pusaka&quot;&gt;Bendera Pusaka&lt;/a&gt; without leaving a redirect&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 15:44, 17 July 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(No difference)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=1505&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin at 08:19, 27 June 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=1505&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-06-27T08:19:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 15:19, 27 June 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;RI &lt;/del&gt;pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Famawati&lt;/del&gt;, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia|&lt;/ins&gt;proklamasi kemerdekaan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Indonesia]] &lt;/ins&gt;pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Fatmawati&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, istri Presiden &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Soekarno&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Fatmawati&lt;/ins&gt;, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|frame|class=img-fluid|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|frame|class=img-fluid|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Saat itu, Fatmawati berusia 21 tahun. Ia menjahit sendiri dengan tangan, karena dokter melarangnya menggunakan mesin kaki. Fatmawati memperoleh kain untuk bendera tersebut dari seorang perwira Jepang yang bernama Hitoshi Shimizu. Perwira itu datang sendiri ke rumah Bung Karno di Jalan Pegangsaan Timur mengantarkan dua blok kain katun, masing-masing merah dan putih (Famawati, 1978: 26-27). Pemberian kain tersebut adalah juga bagian dari dukungan Bala Tentara Jepang terhadap Janji Kemerdekaan Indonesia yang dinyatakan Perdana Mentri Jepang Koiso, 7 September 1944. Jarak waktu antara pengucapan janji dengan pemberian kain relatif dekat. Di samping pemberian kain untuk pembuatan bendera, untuk menindaklanjuti janji “kemerdekaan kelak di kemudian hari itu”, Tentara Penduduk Jepang di Indonesia juga memfasilitasi pembentukan sejumlah lembaga atau langkah bagi kemerdekaan Indonesia, termasuk pembentukan BPUPKI dan PPKI. &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Setahun kemudian, bendera hasil jahitan Fatmawati itu digunakan pada saat upacara Proklamasi Kemerdekaan &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Republik &lt;/del&gt;Indonesia. Memasuki awal 1946, situasi Jakarta sangat genting, Bung Karno dan Bung Hatta meninggalkan Jakarta menunju Yogyakarta dengan menggunakan kereta api. Bendera pusaka turut dibawa dan dimasukkan dalam koper pribadi Soekarno (Nasin, 2014: 15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Saat itu, Fatmawati berusia 21 tahun. Ia menjahit sendiri dengan tangan, karena dokter melarangnya menggunakan mesin kaki. Fatmawati memperoleh kain untuk bendera tersebut dari seorang perwira Jepang yang bernama Hitoshi Shimizu. Perwira itu datang sendiri ke rumah Bung Karno di Jalan [[Jalan Pegangsaan Timur No. 56|Pegangsaan Timur]] mengantarkan dua blok kain katun, masing-masing merah dan putih (Famawati, 1978: 26-27). Pemberian kain tersebut adalah juga bagian dari dukungan Bala Tentara Jepang terhadap Janji Kemerdekaan Indonesia yang dinyatakan Perdana Mentri Jepang Koiso, 7 September 1944. Jarak waktu antara pengucapan janji dengan pemberian kain relatif dekat. Di samping pemberian kain untuk pembuatan bendera, untuk menindaklanjuti janji “kemerdekaan kelak di kemudian hari itu”, Tentara Penduduk Jepang di Indonesia juga memfasilitasi pembentukan sejumlah lembaga atau langkah bagi kemerdekaan Indonesia, termasuk pembentukan BPUPKI dan PPKI. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Setahun kemudian, bendera hasil jahitan Fatmawati itu digunakan pada saat upacara &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Proklamasi Kemerdekaan Indonesia&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;. Memasuki awal 1946, situasi Jakarta sangat genting, Bung Karno dan Bung Hatta meninggalkan Jakarta menunju Yogyakarta dengan menggunakan kereta api. Bendera pusaka turut dibawa dan dimasukkan dalam koper pribadi Soekarno (Nasin, 2014: 15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada 1948, Belanda melancarkan Agresi Militer ke-2 di Yogyakarta. Bung Karno yang mengetahui bahwa dirinya akan ditawan, kemudian memanggil ajudannya Husein Mutahar dan memberi tugas mengamankan bendera pusaka agar tidak sampai jatuh ke tangan Belanda (Sandjojo, 2011: 137). Bung Karno menegaskan, ia menugasi Husein menjaga bendera tersebut dengan nyawanya, dan tidak boleh jatuh ke tangan musuh. Dalam &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno: Penyambung Lidah Rakjat Indonesia&amp;#039;&amp;#039; yang ditulis Cindy Adams, ditegaskan, “Andai kata engkau gugur dalam menyelamatkan bendera pusaka ini, percayakanlah tugasmu kepada orang lain dan dia harus menyerahkannya ke tanganku sendiri sebagaimana engkau mengerjakannya,” (Adams, 1966: 60).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada 1948, Belanda melancarkan Agresi Militer ke-2 di Yogyakarta. Bung Karno yang mengetahui bahwa dirinya akan ditawan, kemudian memanggil ajudannya Husein Mutahar dan memberi tugas mengamankan bendera pusaka agar tidak sampai jatuh ke tangan Belanda (Sandjojo, 2011: 137). Bung Karno menegaskan, ia menugasi Husein menjaga bendera tersebut dengan nyawanya, dan tidak boleh jatuh ke tangan musuh. Dalam &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno: Penyambung Lidah Rakjat Indonesia&amp;#039;&amp;#039; yang ditulis Cindy Adams, ditegaskan, “Andai kata engkau gugur dalam menyelamatkan bendera pusaka ini, percayakanlah tugasmu kepada orang lain dan dia harus menyerahkannya ke tanganku sendiri sebagaimana engkau mengerjakannya,” (Adams, 1966: 60).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada Agustus 1949 pada peringatan Proklamasi Kemerdekaan RI ke-4, bendera pusaka kembali dikibarkan di Istana Gedung Agung. Setelah penandatanganan pengakuan kedaulatan Indonesia pada 27 Desember 1949, ibu kota dikembalikan ke Jakarta. Presiden Soekarno pun ikut membawa Bendera Pusaka ke Jakarta. Bendera pusaka disimpan di dalam sebuah peti berukir untuk diterbangkan dari Yogyakarta ke Jakarta dengan pesawat Garuda Indonesia Airways.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pada Agustus 1949 pada peringatan Proklamasi Kemerdekaan RI ke-4, bendera pusaka kembali dikibarkan di &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Istana Gedung Agung&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;. Setelah penandatanganan pengakuan kedaulatan Indonesia pada 27 Desember 1949, ibu kota dikembalikan ke Jakarta. Presiden Soekarno pun ikut membawa Bendera Pusaka ke Jakarta. Bendera pusaka disimpan di dalam sebuah peti berukir untuk diterbangkan dari Yogyakarta ke Jakarta dengan pesawat Garuda Indonesia Airways.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=1120&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin at 07:10, 30 May 2023</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=1120&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-05-30T07:10:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 14:10, 30 May 2023&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan RI pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (Famawati, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan RI pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (Famawati, 1978: 25).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;thumb&lt;/del&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;482x482px&lt;/del&gt;|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;frame&lt;/ins&gt;|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;class=img-fluid&lt;/ins&gt;|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=671&amp;oldid=prev</id>
		<title>Admin: Created page with &quot;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan RI pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (Famawati, 1978: 25).  File:Pengibaran Bendera...&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://esi.kemenbud.go.id/index.php?title=Bendera_Pusaka&amp;diff=671&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-05-24T04:39:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan RI pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (Famawati, 1978: 25).  File:Pengibaran Bendera...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Bendera Pusaka, sering juga disebut dengan Sang Saka (Pusaka) Merah Putih, adalah sebutan untuk bendera yang dikibarkan pertama kali pada saat pernyataan proklamasi kemerdekaan RI pada 17 Agustus 1945. Bendera ini menjadi saksi dari kemerdekaan Indonesia, dijahit oleh Fatmawati, istri Presiden Soekarno. Bendera tersebut mulai dijahit pada bulan Oktober 1944, atau tepatnya dua minggu sebelum melahirkan Guntur Soekarno Putra (Famawati, 1978: 25). &lt;br /&gt;
[[File:Pengibaran Bendera Pusaka 1945.jpg|center|thumb|482x482px|Pengibaran Bendera Pusaka pada 17 Agustus 1945. Sumber: Ipphos.]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saat itu, Fatmawati berusia 21 tahun. Ia menjahit sendiri dengan tangan, karena dokter melarangnya menggunakan mesin kaki. Fatmawati memperoleh kain untuk bendera tersebut dari seorang perwira Jepang yang bernama Hitoshi Shimizu. Perwira itu datang sendiri ke rumah Bung Karno di Jalan Pegangsaan Timur mengantarkan dua blok kain katun, masing-masing merah dan putih (Famawati, 1978: 26-27). Pemberian kain tersebut adalah juga bagian dari dukungan Bala Tentara Jepang terhadap Janji Kemerdekaan Indonesia yang dinyatakan Perdana Mentri Jepang Koiso, 7 September 1944. Jarak waktu antara pengucapan janji dengan pemberian kain relatif dekat. Di samping pemberian kain untuk pembuatan bendera, untuk menindaklanjuti janji “kemerdekaan kelak di kemudian hari itu”, Tentara Penduduk Jepang di Indonesia juga memfasilitasi pembentukan sejumlah lembaga atau langkah bagi kemerdekaan Indonesia, termasuk pembentukan BPUPKI dan PPKI. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Setahun kemudian, bendera hasil jahitan Fatmawati itu digunakan pada saat upacara Proklamasi Kemerdekaan Republik Indonesia. Memasuki awal 1946, situasi Jakarta sangat genting, Bung Karno dan Bung Hatta meninggalkan Jakarta menunju Yogyakarta dengan menggunakan kereta api. Bendera pusaka turut dibawa dan dimasukkan dalam koper pribadi Soekarno (Nasin, 2014: 15). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pada 1948, Belanda melancarkan Agresi Militer ke-2 di Yogyakarta. Bung Karno yang mengetahui bahwa dirinya akan ditawan, kemudian memanggil ajudannya Husein Mutahar dan memberi tugas mengamankan bendera pusaka agar tidak sampai jatuh ke tangan Belanda (Sandjojo, 2011: 137). Bung Karno menegaskan, ia menugasi Husein menjaga bendera tersebut dengan nyawanya, dan tidak boleh jatuh ke tangan musuh. Dalam &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno: Penyambung Lidah Rakjat Indonesia&amp;#039;&amp;#039; yang ditulis Cindy Adams, ditegaskan, “Andai kata engkau gugur dalam menyelamatkan bendera pusaka ini, percayakanlah tugasmu kepada orang lain dan dia harus menyerahkannya ke tanganku sendiri sebagaimana engkau mengerjakannya,” (Adams, 1966: 60). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pada Agustus 1949 pada peringatan Proklamasi Kemerdekaan RI ke-4, bendera pusaka kembali dikibarkan di Istana Gedung Agung. Setelah penandatanganan pengakuan kedaulatan Indonesia pada 27 Desember 1949, ibu kota dikembalikan ke Jakarta. Presiden Soekarno pun ikut membawa Bendera Pusaka ke Jakarta. Bendera pusaka disimpan di dalam sebuah peti berukir untuk diterbangkan dari Yogyakarta ke Jakarta dengan pesawat Garuda Indonesia Airways. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bendera Pusaka ini tidak dikibarkan lagi sejak tahun 1968. Keputusan untuk tidak mengubarkannya dikemukakan beberapa waktu sebelum peringatan HUT Proklamasi Kemerdekaan RI tahun itu. Berdasarkan Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015, Bendera Sang Saka Merah Putih berstatus sebagai Cagar Budaya Nasional dengan nomor registrasi RNCB.20150201.01.000032 (Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Penulis : Fikhrul Hanif Sufyan&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Referensi&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Adams, Cindy, 1966. &amp;#039;&amp;#039;Bung Karno Penyambung Lidah&amp;#039;&amp;#039; Rakjat Indonesia. Jakarta: PT Gunung Agung.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nasin, E., 2014. &amp;#039;&amp;#039;Berkibarlah Bendera Pusaka.&amp;#039;&amp;#039; Solo: Sagita Publishing.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sandjojo, Nidjo,  2011. &amp;#039;&amp;#039;Abdul Latief Hendraningrat. Pengibar Bendera Pusaka.&amp;#039;&amp;#039; Jakarta: Sinar Harapan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Soekarno, Fatmawati, 1978. &amp;#039;&amp;#039;Fatmawati: Catatan Kecil Bersama Bung Karno.&amp;#039;&amp;#039; Jakarta: Sinar Harapan. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Surat Keputusan Menteri Nomor 003/M/2015&lt;br /&gt;
[[Category:Istilah]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Admin</name></author>
	</entry>
</feed>